2025-05-11
W połowie XIX wieku liczba mieszkańców Paryża gwałtownie rosła, ale miasto wciąż miało średniowieczny układ – było ciemne, brudne, a wąskie uliczki ułatwiały obronę podczas rewolucyjnych przewrotów. Prefekt George Haussman postanowił rozwiązać te problemy radykalnie. W ciągu 20 lat całkowicie przebudował 60% powierzchni miasta, zniknęły śmierdzące zaułki, pojawiły się reprezentacyjne aleje, parki i place. Przebudowa miała też konsekwencje społeczne i polityczne. Powstały wtedy podział na biedne i bogate dzielnice można zobaczyć jeszcze dzisiaj, a szerokie ulice bardzo trudno zastawić prowizoryczną barykadą. To jeden z najbardziej jaskrawych przykładów tego, jak przestrzeń wpływa na życie mieszkańców i historię miasta.
Projektowanie przestrzeni – temat II rozdziału projektowego w Aptece Designu – w literaturze pojawia się głównie w kontekście miasta. Na nim też skupię moje polecenia książkowe.
Na początek absolutna klasyka – Charles Montgomery „Miasto szczęśliwe” – przenikliwa i pełna empirycznych przykładów książka kanadyjskiego dziennikarza, który analizując miasta na całym świecie, bierze pod uwagę to, jak wpływają one na poczucie szczęścia swoich mieszkańców. Kopalnia pomysłów dla każdego, kto chce zmieniać przestrzeń miejską.
Druga propozycja jest już zdecydowanie mniej optymistyczna; „Detroit. Sekcja zwłok Ameryki” Charlie’ego LeDuff – reportaż o rozkładzie i powolnej śmierci jednego
z największych amerykańskich miast. Autor przemierza upadające Detroit, rozmawia
z jego mieszkańcami i politykami, ukazując rozpad tkanki miejskiej, infrastruktury,
a przede wszystkim więzów społecznych.
Wątek miasta i planowania jego przestrzeni znajdziemy też w dystopijnej trylogii MaddAddam Margaret Atwood. Świat dzieli się w niej na pogrążone w chaosie i przemocy metropolie oraz – nawet bardziej przerażające – doskonale zaplanowane i poddane pełnej kontroli miasta prowadzone przez korporacje. Tymczasem na dachach metropolii pojawia się wspólnota Ogrodników, którzy chcą stworzyć alternatywę dla sztucznego
i skażonego świata.
Na koniec poetycka proza Itala Calvino, w „Niewidzialnych miastach” podróżnik Marco Polo snuje cesarzowi Chin opowieści o miastach, które odwiedził w czasie swoich podróży. Każde z miast to alegoria cywilizacji, ludzkich przeżyć, emocji, wspomnień i pamięci. Dla wielbicieli poetyckiego, pełnego subtelności i przenikliwości języka włoskiego pisarza.
Seria książkowych polecajek „Recepta na czytanie” powstaje we współpracy z Kraków Miasto Literatury UNESCO.